Βιταμίνη D3 και μητρικός θηλασμός©

Υπό του Δρ. Δημητρίου Ν. Γκέλη - MD, ORL, DDS, PhD, Medical Life Coach

Με τον όρο βιταμίνη D εννοείται η βιταμίνη D2  και η βιταμίνη D3. Κλινικής σημασίας είναι η  βιταμίνη D3. Η βιταμίνη D ασκεί πολλές σημαντικές λειτουργίες στο ανθρώπινο σώμα, καθώς τις αποδίδεται η ευθύνη για την ομαλή λειτουργία περισσοτέρων από τα 3000 γονίδια του ανθρωπίνου γονιδιώματος, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια εμβρυικής και της πρώτης βρεφικής ηλικίας.  

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης  MD, ORL, DDS, PhD

Ιατρός, Ωτο-ρινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Δαμασκηνού 46, Κόρινθος 20131, Τηλ. 2741026631, 6944280764,  pharmage@otenet.gr   www.gelis.gr   www.pharmagel.gr

IΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ: Συμπληρωματική Ιατρική, Προληπτική Ιατρική, Περιβαλλοντική Ιατρική, Ιατρική Διατροφολογία, Αντιγήρανση, Medical Life Coaching
           Γκέλη Αικατερίνη           Ιατρός, Ακτινοδιαγνώστρια

Άσσος, Κορινθίας, τηλ. 6944644820

ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ:         Περιβαλλοντική Ιατρική, Προληπτική Ιατρικιή, Ιατρική Διατροφολογία 
Η βιταμίνη D παίζει μείζονα ρόλο στην ανάπτυξη, στην αύξηση και την ωρίμανση ιστών, όπως οι πνεύμονες και ο εγκέφαλος. Το βρέφος εξαρτάται από τη μητέρα του, όσον αφορά τη βιταμίνη D. H έλλειψη βιταμίνης D στη μητέρα έχει ως επακόλουθο την έλλειψη βιταμίνης D στο νεογνό [1].

Σύμφωνα με τις έρευνες του καθηγητή της Παιδιατρικής  Bruce Hollis  και των συνεργατών του στο Division of Neonatology, Department of Pediatrics, Medical University of South Carolina Children's Hospital, Charleston, South Carolina η ημερήσια χορήγηση βιταμίνης D3  σε μητέρες που θηλάζουν σε δόση 6400 IU είναι ασφαλής και εναλλακτικά αποτελεσματική, όσο και η άμεση  ημερήσια χορήγηση  των βρεφών με 400 IU, η οποία συστήνεται πάνω από 50 χρόνια, για την πρόληψη της ραχίτιδας στα παιδιά. 

Αποδείχτηκε επίσης ότι, η  ημερήσια λήψη 6400 IU βιταμίνης D3 από μια  μητέρα παρέχει στο μητρικό γάλα επαρκείς ποσότητες βιταμίνης D3. Η ποσότητα αυτή   μπορεί να καλύψει τις ημερήσιες ανάγκες του θηλάζοντος βρέφους σε βιταμίνη D3 και αποτελεί εναλλακτική στρατηγική άμεσης χορήγησης βιταμίνης D3  σε ένα βρέφος [1].

Παρά ταύτα, δεν αποφασίζεται αυτή η τροφοδοσία  με βιταμίνη D3, αν προηγουμένως δεν μετρηθούν τα επίπεδα τις 25 υδροξυβιταμίνης D3 στον ορό του αίματος του βρέφους. Συνήθως όταν ένα βρέφος έχει χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D3, τότε, εκτός από τη μητέρα του, η οποία  παίρνει καθημερινά   βιταμίνη D3 θα πρέπει και το βρέφος  να παίρνει 400 IU [3].

Γιατί η βιταμίνη D3 είναι απαραίτητη για τα νεογνά και τα βρέφη;

Η βιταμίνη  D3 είναι απόλυτα απαραίτητη για τα ανθρώπινα νεογνά και τα βρέφη, προκειμένου να διατηρήσουν τη σκελετική τους ολοκλήρωση και ακεραιότητα. Επίσης, βάσει των ερευνών που έχουν γίνει μέχρι σήμερα η βιταμίνη D3  είναι η βιταμίνη κλειδί που δρα ανοσοπροστατευτικά, συμβάλλοντας στην ομαλή λειτουργία  του ανοσοποιητικού συστήματος και τη ρύθμιση της ομαλής λειτουργίας των βιοχημικών οδών της λοίμωξης και της φλεγμονής [4].

Ποιες είναι οι συστάσεις της Αμερικανικής  Παιδιατρικής  Ακαδημίας  [American Academy of Pediatrics (AAP)] για τη βιταμίνη D;

H AAP συνιστά, όλα τα παιδιά (από τη γέννηση έως την εφηβεία τους) να προσλαμβάνουν  400 IU βιταμίνης  D ημερησίως [5].

Οι ίδιες συστάσεις ισχύουν και στον Καναδά, αλλά με πιο μεγάλη δοσολογία για τα παιδιά, κατά διάρκεια του χειμώνα,  που κατοικούν σε βορεινότερες περιοχές [6].

Στις Ευρωπαϊκές χώρες  οι συστάσεις για τις ημερήσιες λήψεις βιταμίνης D3 ποικίλουν, από χώρα, σε χώρα. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλείας Τροφίμων  [European Food Safety Authority (EFSA)] συστήνει  15 μg (600 IU ή  International Units)/ ημερησίως για τα παιδιά  άνω του έτους και  10 μg (400 IU) για βρέφη  7-11 μηνών. Οι τιμές αυτές αφορούν υγιή παιδιά με επαρκή επίπεδα βιταμίνης D3.

Οι διαιτητικές Τιμές Αναφοράς [Dietary Reference Values (DRVs)]  εγγυώνται ότι οι Ευρωπαίοι καταναλωτές αποκτούν  επαρκείς ποσότητες βιταμίνης D ανεξάρτητα από τη γεωγραφική τοποθεσία της κατοικίας τους και τη διάρκεια έκθεσής τους στον ήλιο [7].

Πόση βιταμίνη D περιέχει συνήθως  το μητρικό γάλα;

Το μητρικό γάλα περιέχει χαμηλές ποσότητες βιταμίνης D3. Συνήθως περιέχει λιγότερες από 15-50 IU ανά λίτρο [8]. Γι’αυτό το λόγο η Αμερικανική  Παιδιατρική  Ακαδημία συστήνει, όλα τα βρέφη να παίρνουν συμπληρωματικά 400 ΙU  βιταμίνης D3, υπό μορφή σταγόνων.

Αυτό δεν αποτελεί μειονέκτημα του μητρικού γάλακτος, αλλά δείχνει τις αναγκαίες ποσότητες βιταμίνης  που θα έπρεπε να είχε προσλάβει η μητέρα.

Αν όμως η μητέρα έπαιρνε συμπληρωματικά, καθημερινά 4000-6400 IU , θα εφοδίαζε το βρέφος της  με άφθονη βιταμίνη D, μέσω του γάλακτός της και έτσι δεν θα χρειαζόταν να χορηγηθούν στο βρέφος σταγόνες βιταμίνης D3 [2].

Παρά τούτο δεν συνιστάται η παραπάνω τακτική, διότι σύμφωνα με νεώτερες οδηγίες,  τα παιδιά που τρέφονται αποκλειστικά με μητρικό γάλα  θα πρέπει να τους χορηγούνται συμπληρωματικά 400 IU ημερησίως [2].

Στα πρόωρα νεογνά χορηγείται η βιταμίνη D3, αφού πρώτα μετρηθούν τα επίπεδα της 25 υδροξυβιταμίνης D3 και βάσει αυτής της μέτρησης  αποφασίζεται η δόση της βιταμίνης D3  που θα χορηγηθεί [9].

Είναι εύκολη συμπληρωματική χορήγηση σταγόνων βιταμίνης D3 στα βρέφη;

Στα βρέφη χορηγούνται σταγόνες φυσικής και όχι συνθετικής βιταμίνης  D3, που φέρεται μέσα σε ελαιόλαδο, χωρίς οποιοδήποτε άλλο έκδοχο ή χημικό συντηρητικό ή οποιοδήποτε άλλο σπορέλαιο (ηλιέλαιο, σογέλαιο, καλαμποκέλαιο). Το συμπλήρωμα D3 Gkelin drops περιέχει βιταμίνη D3 σε ελαιόλαδο και είναι κατάλληλο για νεογνά, βρέφη και ενηλίκους. Περιέχει 1000 ΙU βιταμίνης D3 , ανά σταγόνα. Η δοσολογία του D3 Gkelin drops στις διάφορες ηλικίες περιγράφεται στον παρατιθέμενο πίνακα [10].

Συνιστώμενη διατροφική δοσολογία βιταμίνης D3  [Recommended Dietary Allowance (RDA)][9]

Ηλικιακή ομάδα

Υπολογισμένες κατά μέσον όρο ημερήσιες ανάγκες (I.U./day)

Συνιστωμένη ημερησία πρόσληψη με τη δίαιτα (mg/day) (I.U./day)

Ανώτατο όριο δόσης ημερησίως (I.U./day)

Βρέφη 0 έως 6 μηνών





1000

Βρέφη 6 έως 12 μηνών





1.500

1-3 ετών

400

600

2.500

4-8 ετών

400

600

3.000

9-13 ετών

400

600

4.000

14-18 ετών

400

600

4.000

19-30 ετών

400

600

4.000

31-50 ετών

400

600

4.000

51-70 ετών

400

600

4.000

>70 ετών

400

600

4.000

14-18 ετών έγκυες/θηλάζουσες

400

600

4.000

19-50 ετών έγκυες/θηλάζουσες  400
 600
 4000



Κινδυνεύουν όλες οι μητέρες και τα βρέφη τους να πάθουν έλλειψη βιταμίνης D; Και ποιοί είναι οι παράγοντες κινδύνου για την πρόκληση έλλειψης βιταμίνης D;

Πρακτικά οι μητέρες και τα βρέφη τους  είναι δυνατόν να βρίσκονται σε κίνδυνο  έλλειψης βιταμίνης D3. Oι μητέρες που θηλάζουν θα πρέπει να ελέγχουν τα επίπεδα της 25 υδροξυβιταμίνης D3 ανά τρίμηνο. Οι θηλάζουσες μητέρες πρέπει να έχουν επίπεδα 25 υδροξυβιταμίνης D3 50-80ng/ml. Aν διαπιστωθεί η ύπαρξη ανεπάρκειας ή έλλειψης βιταμίνης D3, οι μητέρες πρέπει να παίρνουν καθημερινά βιταμίνη D3 (4-6 σταγόνες D3 Gkelin drops).

Σε περίπτωση που τα βρέφη  σιτίζονται μόνο με μη μητρικό γάλα είναι ασφαλή, διότι τα βρεφικά γάλατα περιέχουν 400IU ανά λίτρο.

Παράγοντες κινδύνου πρόκλησης έλλειψης βιταμίνης D είναι η περιορισμένη έκθεση  στο ηλιόφως και το σκούρο χρώμα του δέρματος, το οποίο χρειάζεται μεγαλύτερης διάρκειας  έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία Β [UVB] , τις μεσημεριανές ώρες του καλοκαιριού, προκειμένου να παραχθούν επαρκείς ποσότητες βιταμίνης D3 [11].

Είναι δυνατόν να προσλάβει ένα άτομο  αρκετή βιταμίνη D3, εκθέτοντας το σώμα του στον ήλιο,  χωρίς να του χορηγηθεί συμπληρωματικά  βιταμίνη D3;

Όταν εκτίθεται το γυμνό σώμα στην ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να φωτοσυνθέσει στο δέρμα του τη βιταμίνη D3. Αυτό είναι δύσκολο έως ακατόρθωτο το χειμώνα, διότι οι ακτίνες του ήλιου πέφτουν λοξά στην επιφάνεια της γης κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Από την άλλη πλευρά είναι ακατόρθωτο να φωτοσυντεθεί  βιταμίνη στο δέρμα των κατοίκων των αρκτικών περιοχών της γης όλες τις εποχές του έτους. Επίσης αργούν να φωτοσυνθέσουν στο δέρμα τους τη βιταμίνη D3 τα άτομα με μελαμψό ή μαύρο δέρμα.

Έλλειψη βιταμίνης D3  υπάρχει σε μεγάλο πληθυσμιακό αριθμό των κατοίκων ηλιόλουστων περιοχής της γης, όπως οι χώρες της Μεσογείου, περιλαμβανομένης και της Ελλάδας, αφού οι κάτοικοι της αποφεύγουν ή αδυνατούν να εκτεθούν στον ήλιο τις μεσημβρινές ώρες του καλοκαιριού ή όταν εκτίθενται καλύπτουν το δέρμα τους με αντιηλιακές κρέμες. Όταν λοιπόν επιβεβαιωθεί η έλλειψη ή ανεπάρκεια της βιταμίνης D3 και είναι αδύνατη η έκθεση στον ήλιο, χορηγείται συμπληρωματικά, η η φυσική και όχι η συνθετική  μορφή τηςς βιταμίνης D3 μέσα, που φέρεται μέσα σε ελαιόλαδο (D3 Gkelin drops). 

Σύμφωνα με τον  Holick, ή έκθεση του γυμνού ανθρωπίνου σώματοςστο μεσημεριανό ήλιο του καλοκαιριού, επί 12-15 λεπτά απορροφάει την  ελάχιστη δόση πρόκλησης  ερυθήματος, το επόμενο 24ώρο. Αυτή η  δόση της υπεριώδους ακτινοβολίας Β  που προκαλεί ελαφρό ερύθημα στο δέρμα 24 ώρες μετά την έκθεση, ισοδυναμεί με την παραγωγή 20.000 μονάδων βιταμίνης D3 [12].

Σε μελέτες που έχουν γίνει βρέθηκε ότι τα παιδιά και ιδιαίτερα τα βρέφη, μπορεί να χρειάζονται μικρότερης διάρκειας έκθεση στον ήλιο, συγκριτικά με τους ενηλίκους, προκειμένου να φωτοσυνθέσουν στο δέρμα τους βιταμίνη D3 . Αυτό οφείλεται  στο ότι έχουν μεγαλύτερη επιφάνεια δέρματος σε σχέση με τον όγκο του σώματός τους και  ενισχυμένη ικανότητα να παράγουν βιταμίνη D3, σε σύγκριση με τα ενήλικα άτομα.

Σε μια μελέτη που έγινε το  1985 βρέθηκε ότι έκθεση στον ήλιο των βρεφών με πάνες για 30 λεπτά ή 2 ώρες με όλη τους την ενδυμασία, χωρίς καπέλο, διατήρησε τις συγκεντρώσεις της  25 υδροξυβιταμίνης D3  στα 11 ng/mL (27.5 nmol/L) [13]. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά όπως τα παιδιά κάτω των 6 μηνών, να μην εκτίθενται γυμνά στην ηλιακή ακτινοβολία για την αποφυγή των κινδύνων ενός μελλοντικού καρκίνου του δέρματος [14].

Προς το παρόν, δεν υπάρχουν οδηγίες  για τη διάρκεια έκθεσης του παιδιατρικού πληθυσμού στον ήλιο, διότι η φωτοσύνθεση της βιταμίνης D3  στο δέρμα ποικίλει μεταξύ των ατόμων διαφόρων ηλικιών, πράγμα που κάνει δύσκολη τη δημιουργία συστάσεων.

Η ανεπάρκεια  δεδομένων και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο οδηγούν στην προσθήκη βιταμίνης D σε ορισμένα τρόφιμα και τη συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης D3, προκειμένου να γεμίσουν οι αποθήκες της βιταμίνης D3 στο ανθρώπινο σώμα [15].

Με ποια εξέταση αίματος μπορεί να μητέρα να γνωρίσει τα επίπεδα της βιταμίνης D , της ίδιας και του παιδιού της;

Η βιταμίνη D3 υπάρχει μόνον σε ορισμένες τροφές (π.χ. λιπαρά ψάρια, αυγά , γάλα, γαλακτοκομικά) και σε μικρές ποσότητες, ενώ παράγεται σε επαρκείς για το ανθρώπινο οργανισμό , ποσότητες, όταν εκτίθεται γυμνό το ανθρώπινο σώμα στην υπεριώδη ακτινοβολία Β, τους θερινούς κυρίως μήνες, τις μεσημβρινές ώρες και για 12-15 λεπτά της ώρας.

Η βιταμίνη D3, είτε προσλαμβάνεται με τις τροφές, είτε φωτοσυντίθεται στο δέρμα  υπό την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας Β [UVB] μεταβολίζεται στο ήπαρ και μετατρέπεται σε 25 υδροξυβιταμίνη D3. Στη συνέχεια η 25 υδροξυβιταμίνη D3 μετατρέπεται με τη μεσολάβηση του μαγνησίου, σε 1,25 διυδροξυβιταμίνη D3.

Tα επίπεδα της βιταμίνης D υπολογίζονται, μετρώντας  τις συγκεντρώσεις της 25 υδροξυβιταμίνη D3 στον ορό του αίματος, του υπό έρευνα ατόμου.

Πότε θεωρούνται φυσιολογικά τα επίπεδα της  25 υδροξυβιταμίνη D3 στο αίμα;

Ορισμοί για τα επίπεδα της βιταμίνης D3 

Σύμφωνα με τις Κλινικές Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ενδοκρινολογικής Εταιρείας των ΗΠΑ:

 Έλλειψη βιταμίνης D3 υπάρχει, όταν τα επίπεδα της 25-υδροξυβιταμίνης D3 στον ορό < 20 ng/ml.

Ανεπάρκεια βιταμίνης D3 υπάρχει, όταν τα επίπεδα της 25-υδροξυβιταμίνης D3 στον ορό είναι 21-29 ng/ml.

Επάρκεια βιταμίνης D3 υπάρχει, όταν τα επίπεδα της 25-υδροξυβιταμίνης D3 στον ορό είναι 30-100 ng/ml [16].

Τα απαραίτητα επαρκή επίπεδα για την ομαλή λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού της 25 υδροξυβιταμίνης  D3, σύμφωνα με το  Vitamin D Council, είναι 40-80 ng/ml ή κατ’ άλλους τα 50-70 ng/ml.

Σημείωση: Οι ποσότητες της βιταμίνης D και της   25 υδροξυβιταμίνη  D3 ή  25(OH)D3  στον ορό του αίματος αναφέρονται με διάφορες μονάδες μέτρησης και αυτό είναι αιτία σύγχυσης.  Συνήθως χρησιμοποιούνται τα ng/ml  για τις συγκεντρώσεις στο αίμα. Όμως, συχνά σε πολλά εργαστήρια  χρησιμοποιούνται τα nmol/l, όπου:
1 nmol/l = 2.5 ng/ml.
Συνεπώς…20 ng/ml = 50 nmol/l  και τα 30 ng/ml = 75 nmol/l

Άλες συνήθεις μετρήσεις που χρησιμοποιούνται είναι:
1μg=2.5nmol
2.5μg= 6.25 nmol =100IU
10 μg = 25 nmol = 400 IU

Σε περίπτωση που μια θηλάζουσα μητέρα γνωρίζει ότι έχει ¨φυσιολογικά΄¨  επίπεδα βιταμίνης D3, αυτό σημαίνει ότι και το γάλα της περιέχει αρκετή βιταμίνη D3;

ΟΧΙ! Οι ποσότητες της 25 υδροξυβιταμίνης D3, που ανευρίσκονται στο αίμα της μητέρας δεν αντιστοιχούν  προς τις ποσότητες που διέρχονται στο μητρικό γάλα. Διότι στο γάλα εισέρχεται η βιταμίνη D υπό τη μορφή του ενεργού μεταβολίτη της, της 1,25 διυδροξυβιταμίνη D3. Συνεπώς μόνον όταν καθημερινά τροφοδοτείται η μητέρα με επαρκείς ποσότητες βιταμίνης D3 υπάρχει η δυνατότητα να συγκεντρωθούν μικρές ποσότητες βιταμίνης D3 στο μητρικό γάλα.

Στις  θηλάζουσες μητέρες με επαρκή επίπεδα βιταμίνης D3, το μητρικό  γάλα περιέχει πολύ λίγη βιταμίνη D. Κατά  μέσον όρο περιέχει 22 ΙU/λίτρο ( κυμαίνεται από 15 έως 50 ΙU/λίτρο)  [8].

Από το 2015 έχουν δημοσιευτεί στο περιοδικό της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής τα αποτελέσματα  της  διπλής τυφλής τυχαιοποιημένης κλινικής μελέτης που έγινε  στο Medical University of South Carolina  και το  University of Rochester in Rochester, NY, των ΗΠΑ  και αφορούσαν  τη μέτρηση των επιπέδων της 25- υδροξυβιταμίνης  D3 σε βρέφη που έπαιρναν είτε κατ’ ευθείαν 400 IU σταγόνες βιταμίνης D3, υπό μορφή σταγόνων από το στόμα, είτε μέσω του μητρικού θηλασμού από μητέρες που έπαιρναν  6,400 IU βιταμίνης D3.

Tα αποτελέσματα αυτής της μελέτης έδειξαν ότι στα βρέφη δημιουργούνται τα ίδια επίπεδα 25 υδροξυβιταμίνης D3, είτε έπαιρναν  καθημερινά 400 IU βιταμίνης D3, είτε οι μητέρες τους έπαιρναν καθημερινά 6.400 IU βιταμίνης D3. [2]. Τα ευρήματα αυτά ισχύουν για τα βρέφη και τις θηλάζουσες μητέρες παγκοσμίως.

Επειδή το  Institute of Medicine των ΗΠΑ έθεσε ως ανώτατο όριο ημερήσιας λήψης της βιταμίνης D3  τις 4000 IU, είναι ασφαλής η δόση για έναν ενήλικο να παίρνει 6400 IU βιταμίνης D3 ημερησίως;

 Η απόφαση του Institute of Medicine των ΗΠΑ  να θέσει ως ανώτατο όριο την καθημερινή λήψη 4000 IU βιταμίνης  D3  ήταν υποκειμενική και δεν ήταν βασισμένη σε οποιαδήποτε κλινική δοκιμή.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες της  Αμερικανικής Εταιρείας Ενδοκρινολογίας  αναφέρουν ότι η καθημερινή λήψη 10.000 IU βιταμίνης D3 είναι ασφαλής, χωρίς να προκαλούνται παρενέργειες. Συνεπώς το να παίρνει μια θηλάζουσα μητέρα 6.400 IU βιταμίνης D3 ημερησίως είναι ασφαλής δόση [17].

Είναι δυνατόν ένα βρέφος  να πάρει υπερβολική δόση βιταμίνης D3  από το μητρικό γάλα;

 Αυτό θα μπορούσε να συμβεί μόνον αν η μητέρα έπαιρνε 100.000 IU ημερησίως ή και περισσότερο. Η μητέρες  μπορεί να παίρνουν καθημερινά 6.400 IU βιταμίνης D3 καθ’ όλο το χρονικό διάστημα που θηλάζουν

 Υπάρχουν διαταραχές ή παθήσεις που θα μπορούσαν να υπεισέλθουν στο μηχανισμό απορρόφησης της βιταμίνης D3;

 Μερικές καταστάσεις μπορεί να επηρεάσουν την απορρόφηση της βιταμίνης D3, όπως η παχυσαρκία [18], η λήψη ορισμένων φαρμάκων ή άλλες καταστάσεις που απαιτούν τη λήψη μεγαλύτερων δόσεων βιταμίνης D3, προκειμένου να δημιουργηθούν  επαρκή επίπεδα στο αίμα. Όμως αυτές οι καταστάσεις  δεν επηρεάζουν τη μεταφορά της βιταμίνης D3 από το αίμα στο μητρικό γάλα [2].


Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1.Yılmaz BAygün CÇetinoğlu E. Vitamin D levels in newborns and association with neonatal hypocalcemia. J Matern Fetal Neonatal Med. 2017 Jun 14:1-5. doi: 10.1080/14767058.2017.1331430.

2.Hollis BWWagner CLHoward CREbeling MShary JRSmith PGTaylor SNMorella KLawrence RAHulsey TC. Maternal Versus Infant Vitamin D Supplementation During Lactation: A Randomized Controlled Trial. Pediatrics. 2015 Oct;136(4):625-34. doi: 10.1542/peds.2015-1669.

3.Food and Nutrition Board Standing Committee on the Scientific Evaluation of Dietary Reference Intakes. Dietary Reference Intakes for Vitamin D and Calcium. Washington, DC: National Academy Press; 2010

4.Hewison M. Vitamin D and immune function: autocrine, paracrine or endocrine?  Scand J Clin Lab Invest Suppl. 2012;243:92-102. doi: 10.3109/00365513.2012.682862.

5.Ahrens KA, Rossen LM, Simon AE.  Adherence to Vitamin D Recommendations Among US Infants Aged 0 to 11 Months, NHANES, 2009 to 2012. Clin Pediatr (Phila). 2016 Jun;55(6):555-6. doi: 10.1177/0009922815589916. Epub 2015 Jun 7.

6.Roth DELeung MMesfin EQamar HWatterworth JPapp E. Vitamin D supplementation during pregnancy: state of the evidence from a systematic review of randomised trials. BMJ. 2017 Nov 29;359:j5237. doi: 10.1136/bmj.j5237.

7.EFSA NDA Panel (EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies), (2016). Scientific opinion on Dietary Reference Values for vitamin D. EFSA Journal 2016; 179 pp. doi:10.2903/j.efsa.2016.

8.Leerbeck E, Søndergaard H. The total content of vitamin D in human milk and cow's milk. Br J Nutr. 1980 Jul; 44(1):7-12.[PubMed]

9. Abrams SA, Committee on Nutrition. Calcium and vitamin D requirements of enterally fed preterm infants. Pediatrics 2013;131:e1676–83.

10.A. Catharine RossJoAnn E. MansonSteven A. AbramsJohn F. AloiaPatsy M. BrannonSteven K. ClintonRamon A. Durazo-ArvizuJ. Christopher GallagherRichard L. GalloGlenville JonesChristopher S. KovacsSusan T. Mayne,Clifford J. Rosen, and Sue A. Shapses. The 2011 Report on Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D from the Institute of Medicine: What Clinicians Need to Know. J Clin Endocrinol Metab. 2011 Jan; 96(1): 53–58.

Published online 2010 Nov 30. doi:  10.1210/jc.2010-2704

11. Voortman T., et al. Vitamin D Deficiency in School-Age Children Is Associated with Sociodemographic and Lifestyle Factors. The Journal of Nutrition, 2015.

12. Holick MF. Vitamin D deficiency.N Engl J Med. 2007 Jul 19; 357(3):266-81.[PubMed] [Ref list]

13.Prevention and treatment of infant and childhood vitamin D deficiency in Australia and New Zealand: a consensus statement.

Munns C, Zacharin MR, Rodda CP, Batch JA, Morley R, Cranswick NE, Craig ME, Cutfield WS, Hofman PL, Taylor BJ, Grover SR, Pasco JA, Burgner D, Cowell CT, Paediatric Endocrine Group., Paediatric Bone Australasia.

Med J Aust. 2006 Sep 4; 185(5):268-72. [PubMed] [Ref list]

14. Specker BL, Valanis B, Hertzberg V et al. Sunshine exposure and serum 25-hydroxyvitamin D concentrations in exclusively breast-fed infants. J Pediatr. 1985;107(3):372–376. [PubMed]

15. American Academy of Pediatrics, Committee on Environmental Health. Ultraviolet light: a hazard to children.Pediatrics. 1999;104(2 pt 1):328–333. [PubMed]

16. Holick MF, Binkley NC, Bischoff-Ferrari HA, Gordon CM, Hanley DA, Heaney RP, et al. Endocrine Society Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2011;96:1911–30. doi: 10.1210/jc.2011-0385. [PubMed] [Cross Ref]

17. Kimball SMMirhosseini NHolick MF. Evaluation of vitamin D3 intakes up to 15,000 international units/day and serum 25-hydroxyvitamin D concentrations up to 300 nmol/L on calcium metabolism in a community setting. Dermatoendocrinol. 2017 Apr 13;9(1):e1300213. doi: 10.1080/19381980.2017.1300213. eCollection 2017.

18. Cheng L. The Convergence of Two Epidemics: Vitamin D Deficiency in Obese School-aged Children. J Pediatr Nurs. 2018 Jan - Feb;38:20-26. doi: 10.1016/j.pedn.2017.10.005. Epub 2017 Oct 18.


Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.

Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.